Digitization of art from the perspective of technological determinism and transformation of art wıth NFT: aura and elements of resistances

Abstract

Dijitalleşme süreci, her disiplinde kendi teknolojik dönüşümünü oluşturmaktadır. Sanatın dönüşüm sürecinde birtakım problemler ortaya çıkmış ve bu süreçte ortaya çıkan “Taklidi Mümkün Olmayan Jeton” Non-Fungible-Token (NFT) sanat alanında; eserlerin dijital olarak sertifikalanması, eser sahipliğini sunması ve satış sürecinin takibi vb. birçok ihtiyaca çözüm niteliği olarak görülmektedir. Nitekim NFT teknolojisi, sanattan bağımsız kullanımından kaynaklı, insanlarda kavram çatışmasına, sanatçılarda fikir ayrılıklarına sebep olurken aynı zamanda direnç unsurları oluşturmuştur. Teknolojik determinizm bakış açısıyla ele alınan bu çalışma, NFT teknolojisi özelinde aura ve direnç unsurlarını çözümlemektedir. Çalışma grubu, NFT tabanlı eser üreten sanatçılarla sınırlandırılmıştır. Sanatçılarının direnç ve auraya yönelik tutumlarına ilişkin veriler, çevrimiçi anket çalışması aracılığıyla toplanmış olup istatistiki analiz programıyla analiz edilmiştir. Veriler, araştırma grubuna uygulanan yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ile desteklenmiştir. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yönteminin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi seçilmiştir. Karma yöntemin sınıflandırılması “Açıklayıcı”, düzeyi “Tamamen”, zaman yönelimi “Sıralı”, vurgu yaklaşımı “Eşit statüde” belirlenmiştir. Soruların kuramsal temeli Walter Benjamin’in “Sanatın Aurası” kavramından oluşturulurken çalışmada “NFT teknolojisiyle inşa edilen dijital sanatın aurası, sanatı toplumdan uzaklaştırmaktadır” hipotezi araştırılmıştır. Analizler sonucunda, sanatçılar tarafından NFT tabanlı eserlerde aura oluşumunun ve karşılaşılan direnç unsurlarından dolayı NFT teknolojisinden uzaklaşmama eğiliminin desteklendiği saptanmıştır. Çalışmada sanatın dönüşüm sürecinde ihtiyaca çözüm olarak görülen bir aracın, sanatı dönüştürüp dönüştürmediği, direnç ve sanatçı ilişkisi, gelecek ön görüleri tespit edilmiş olup “Siber Aura” kavramı ortaya atılmıştır. Veriler, sanatın teknolojik yeniliklerde aynı veya benzer sorunlar yaşamamasına, sanatçıların dijitalleşme sürecindeki sanata bakış açılarına dikkat çekme ve yeni kavramların literatüre eklenmesi amacı taşımaktadır.