From Deadlock to Innovation: Designing a Conceptual Model of Algorithmic Legal Personality for Decentralized Autonomous Organizations (DAOs) in the Iranian Legal System

Abstract

سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO)، به دلیل ویژگی‌هایی چون فقدان مدیریت انسانی متمرکز و ساختار فراملی، با مفهوم سنتی شخصیت حقوقی در تضاد ماهوی قرار دارند. پژوهش حاضر از توصیف این بن‌بست شناخته‌شده عبور کرده و به یک پرسش راهبردی پاسخ می‌دهد: نظام حقوقی ایران چگونه می‌تواند با الهام از مبانی فقهی و تحلیل تطبیقی تجارب نوین جهانی (مانند وایومینگ)، مدلی جدید تحت عنوان «شخصیت حقوقی الگوریتمی» را طراحی و شناسایی کند؟ این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی، پس از اثبات ناکارآمدی چارچوب‌های فعلی برای حل بحران مسئولیت و صلاحیت قضایی، به عنوان یافته اصلی، ارکان و الزامات یک مدل مفهومی نوین را ارائه می‌دهد. این مدل، اهلیت و موجودیت نهاد را نه بر ارکان انسانی، بلکه بر شفافیت کد، قابلیت حسابرسی الگوریتم و معرفی یک عامل ثبت‌شده استوار می‌سازد. مقاله همچنین با بررسی تطبیقی رویکردهای جهانی و پاسخگویی به انتقادات کلیدی، اعتبار و کارآمدی مدل پیشنهادی را تقویت می‌نماید. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که مواجهه کارآمد با DAO مستلزم عبور از راهکارهای اصلاحی و حرکت به سمت قانون‌گذاری جدید و ویژه‌ای است که این شخصیت حقوقی فناورانه را به رسمیت بشناسد و ضمن فراهم آوردن بستر نوآوری اقتصادی، پاسخگویی حقوقی و قضایی این نهادها را در برابر حاکمیت تضمین نماید.